{"id":70,"date":"2019-05-01T15:53:16","date_gmt":"2019-05-01T15:53:16","guid":{"rendered":"http:\/\/bodn.is\/?page_id=70"},"modified":"2019-05-01T15:53:16","modified_gmt":"2019-05-01T15:53:16","slug":"bodnarthing-11-mai-2019-agrip-erinda","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bodn.is\/?page_id=70","title":{"rendered":"Bo\u00f0nar\u00feing 11. ma\u00ed 2019 \u2013 \u00e1grip erinda"},"content":{"rendered":"<h4>Gauti Kristmannsson (13:15\u201313:45)<\/h4>\n<h5><strong>\u00de\u00fd\u00f0ingar \u00e1n frumtexta<\/strong><\/h5>\n<p>\u00cd \u00feessu erindi ver\u00f0ur fari\u00f0 yfir lj\u00f3\u00f0a\u00fe\u00fd\u00f0ingar \u00e1 \u00edslensku \u00e1 \u00fdmsum t\u00edmum, einkum \u00fe\u00f3 s\u00ed\u00f0ari \u00f6ldum og sko\u00f0a\u00f0 me\u00f0 hva\u00f0a h\u00e6tti formi\u00f0 leikur hlutverk \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingum lj\u00f3\u00f0a \u00e1 \u00edslensku. S\u00e9rstaklega ver\u00f0ur fari\u00f0 yfir innlei\u00f0ingu erlendra bragarh\u00e1tta, hvernig \u00feeir eru a\u00f0laga\u00f0ir a\u00f0 \u00edslensku, e\u00f0a ekki, og hvernig sambr\u00e6\u00f0ingur \u00edslenskrar hef\u00f0ar og erlendrar \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 \u00ed samanbur\u00f0i vi\u00f0 \u00fe\u00e6r a\u00f0fer\u00f0ir sem nota\u00f0ar hafa veri\u00f0 \u00e1 \u00fdmsum t\u00edmum og st\u00f6\u00f0um erlendis.<\/p>\n<hr \/>\n<h4>Ingibj\u00f6rg \u00de\u00f3risd\u00f3ttir (13:45\u201314:15)<\/h4>\n<h5><strong><em>Lj\u00f3tt er fagurt og fagurt lj\u00f3tt<\/em> Um \u00edslenskar \u00fe\u00fd\u00f0ingar \u00e1 Macbeth eftir William Shakespeare<\/strong><\/h5>\n<p>\u00c1 \u00e1ttunda \u00e1ratug 19. aldar \u00fe\u00fdddi Matth\u00edas Jochumsson, fyrstur \u00edslenskra sk\u00e1lda, leikriti\u00f0 Macbeth eftir Shakespeare \u00e1 \u00edslenska tungu. Innbl\u00e1sturinn f\u00e9kk hann fr\u00e1 sj\u00e1lfum s\u00e9r enda var leikh\u00fas enn \u00fe\u00e1 fjarl\u00e6gur draumur h\u00e9r \u00e1 landi. Fr\u00e1 \u00feeim t\u00edma hafa \u00fer\u00edr a\u00f0rir \u00edslenskir \u00fe\u00fd\u00f0endur spreytt sig \u00e1 \u00feessu leikriti sk\u00e1ldj\u00f6fursins, \u00feessu verki sem er eitt af vins\u00e6lustu verkum Shakespeares. Verki\u00f0 hefur veri\u00f0 sett upp \u00e1tta sinnum h\u00e9r \u00e1 landi, \u00e1 svi\u00f0i hj\u00e1 atvinnuleikh\u00fasum, Nemendaleikh\u00fasinu og R\u00edkis\u00fatvarpinu. \u00de\u00e1 eru \u00f3taldar s\u00fdningar hj\u00e1 \u00e1hugaleikh\u00f3pum og menntask\u00f3las\u00fdningar. \u00cd fyrirlestrinum ver\u00f0a stuttir kaflar \u00far verkinu sko\u00f0a\u00f0ir \u00fat fr\u00e1 bragarh\u00e6tti frumtextans og svo hvernig \u00edslensku \u00fe\u00fd\u00f0endurnir t\u00f3kust \u00e1 vi\u00f0 textann. \u00de\u00fd\u00f0ingarnar fj\u00f3rar ver\u00f0a bornar saman vi\u00f0 frumtextann og spurt ver\u00f0ur hvernig, og hvort, textinn lifir.<\/p>\n<hr \/>\n<h4>Soff\u00eda Au\u00f0ur Birgisd\u00f3ttir (14:15\u201314:45)<\/h4>\n<h5><strong>Kraumandi eldvirkni: B\u00e6ling og sk\u00f6punarkraftur. Um lj\u00f3\u00f0 Emily Dickinson, \u201e<\/strong><strong>My Life has stood \u2013 a Loaded Gun \u2013\u201c<\/strong>.<\/h5>\n<p>\u00cd fyrirlestrinum mun Soff\u00eda Au\u00f0ur fjalla um \u00fe\u00fd\u00f0ingu Hallbergs Hallmundssonar, sem og s\u00edna eigin \u00fe\u00fd\u00f0ingu, \u00e1 einu \u00feekktasta lj\u00f3\u00f0i bandar\u00edsku sk\u00e1ldkonunnar Emily Dickinson (1830\u20131186), \u201eMy Life has stood \u2013 a Loaded Gun\u201c (#754). Lj\u00f3\u00f0i\u00f0 \u2014 sem er \u00ed sex erindum \u2014 ver\u00f0ur greint og r\u00e6ddar mismunandi t\u00falkanir \u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed gegnum t\u00ed\u00f0ina. S\u00e9rstaklega ver\u00f0ur fjalla\u00f0 um hvernig efni lj\u00f3\u00f0sins og myndm\u00e1l tengist \u00feema og myndm\u00e1li sem gengur sem rau\u00f0ur \u00fer\u00e1\u00f0ur \u00ed gegnum lj\u00f3\u00f0list Emily Dickinson. \u00dear s\u00e6kir sk\u00e1ldi\u00f0 til jar\u00f0fr\u00e6\u00f0i, n\u00e1nar tilteki\u00f0 til or\u00f0r\u00e6\u00f0u um eldvirkni og eldgos. Vi\u00f0fangsefni\u00f0 n\u00e1lgast Soff\u00eda Au\u00f0ur \u00fat fr\u00e1 sj\u00f3narh\u00f3li b\u00f3kmenntafr\u00e6\u00f0a, \u00fe\u00fd\u00f0ingarfr\u00e6\u00f0a og ritlistar.<\/p>\n<hr \/>\n<h4>Helgi Sk\u00fali Kjartansson (15:15\u201315:45)<\/h4>\n<h5><strong>Brageyra \u2013 tils\u00f6gn e\u00f0a tilfinning?<\/strong><\/h5>\n<p>Hugtaki\u00f0 \u201ebrageyra\u201c t\u00e1knar\u00a0<em>tilfinningu fyrir bragreglum<\/em>, oftast nota\u00f0 um reglur stu\u00f0lasetningar, og hafa bragfr\u00e6\u00f0ingar \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 leitast vi\u00f0 a\u00f0 gefa \u00fev\u00ed fr\u00e6\u00f0ilegt inntak. Fyrirlesari ber \u00fea\u00f0 saman vi\u00f0\u00a0<em>m\u00e1lkennd<\/em>\u00a0og telur \u00feann samanbur\u00f0 a\u00f0eins gildan me\u00f0 vissum fyrirv\u00f6rum. Hvort tveggja m\u00f3tast af samspili \u00feess\u00a0<em>algenga<\/em>\u00a0(sem hlj\u00f3mar\u00a0<em>kunnuglega<\/em>) og \u00feess\u00a0<em>reglubundna<\/em>\u00a0(sem hlj\u00f3mar\u00a0<em>e\u00f0lilega<\/em>), en jafnframt af tils\u00f6gn s\u00e9 henni til a\u00f0 dreifa. Jafnframt eigin reynslu fyrirlesara tekur hann d\u00e6mi af stu\u00f0lasetningu h\u00f6funda sem sty\u00f0jast ekki vi\u00f0 reglur heldur fara eftir brageyra s\u00ednu einu, mismunandi n\u00e6mu. Ni\u00f0ursta\u00f0a hans er s\u00fa a\u00f0 tilsagnarlaust brageyra muni sjaldnast n\u00e6gja til a\u00f0 n\u00e1 valdi \u00e1 vi\u00f0urkenndum reglum \u00edslenskrar stu\u00f0lasetningar.<\/p>\n<hr \/>\n<h4>\u00dalfar Bragason (15:45\u201316:15)<\/h4>\n<h5>Sigurbj\u00f6rg<\/h5>\n<p>\u00c1 Landsb\u00f3kasafni undir safnmarkinu Lbs. 4369, 4to er handrit sem sagt er \u00ed skr\u00e1 safnins a\u00f0 s\u00e9 r\u00e6\u00f0a, sem Sigurj\u00f3n Fri\u00f0j\u00f3nsson \u00e1 Sandi \u00ed A\u00f0aldal (1867\u20131950) \u201eflutti vi\u00f0 jar\u00f0arf\u00f6r Sigurbjargar, d\u00f3ttur sinnar, er l\u00e9zt \u00e1 fyrsta \u00e1ri.\u201c Skv. <em>\u00cdslendingab\u00f3k<\/em> f\u00e6ddist Sigurbj\u00f6rg Sigurj\u00f3nsd\u00f3ttir 17. ma\u00ed 1895 og l\u00e9st 17. september sama \u00e1r a\u00f0eins fj\u00f6gurra m\u00e1na\u00f0a g\u00f6mul. St\u00falkan var ekki sk\u00edr\u00f0 og eins og Erlingur Fri\u00f0j\u00f3nsson, h\u00e1lfbr\u00f3\u00f0ir Sigurj\u00f3ns, sag\u00f0i \u00ed \u00e6viminningum s\u00ednum, <em>Fyrir aldam\u00f3t<\/em>, skora\u00f0ist Grenja\u00f0arsta\u00f0arprestur undan \u00fev\u00ed a\u00f0 jar\u00f0syngja hana. Af \u00feeirri \u00e1st\u00e6\u00f0u flutti Sigurj\u00f3n sj\u00e1lfur kve\u00f0juor\u00f0 vi\u00f0 kistu barnsins. En \u00feegar \u00feessi kve\u00f0juor\u00f0 fr\u00e1 1895 eru sko\u00f0u\u00f0 kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00feau eru ekki r\u00e6\u00f0a heldur pr\u00f3salj\u00f3\u00f0 \u2014 sem vi\u00f0staddir hafa kalla\u00f0 r\u00e6\u00f0u af \u00fev\u00ed pr\u00f3salj\u00f3\u00f0 voru algj\u00f6r n\u00fdlunda fyrir kirkjugestum \u00ed Nesi \u00ed A\u00f0aldal hausti\u00f0 1895. \u00cd fyrirlestinum ver\u00f0ur fjalla\u00f0 um pr\u00f3salj\u00f3\u00f0i\u00f0, form \u00feess og efni og tilur\u00f0 \u00feess. L\u00f6ngu seinna gaf Sigurj\u00f3n \u00fat b\u00f3kina <em>Skriftam\u00e1l einsetumannsins<\/em> (1929) sem einnig m\u00e1 flokka undir pr\u00f3salj\u00f3\u00f0 en kve\u00f0jan yfir Sigurbj\u00f6rgu er fyrsta tilraun hans \u00ed \u00fe\u00e1 veru svo a\u00f0 vita\u00f0 s\u00e9.<\/p>\n<hr \/>\n<h4>\u00de\u00f3rhallur Ey\u00fe\u00f3rsson (16:15\u201316:45)<\/h4>\n<h5><strong>Kuhn, Haukur og aldur eddukv\u00e6\u00f0a<\/strong><\/h5>\n<p>\u00c1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratug 20. aldar setti \u00fe\u00fdski norr\u00e6nufr\u00e6\u00f0ingurinn Hans Kuhn fram kenningar um su\u00f0urgermanskan uppruna \u00fdmissa Eddukv\u00e6\u00f0a, svokalla\u00f0ra <em>Fremdstofflieder<\/em> (sj\u00e1 einkum Kuhn 1933). Kuhn taldi me\u00f0al annars vera mun \u00e1 \u201ebundnum\u201c setningum (sem hefjast \u00e1 auka- e\u00f0a a\u00f0altengingu) og \u201e\u00f3bundnum\u201c setningum (\u00fe.e. \u00f3tengdum a\u00f0alsetningum) a\u00f0 \u00fev\u00ed er snertir brag- og setningarst\u00f6\u00f0u sagnar \u00ed kve\u00f0skapnum. \u00cd bundnum setningum kemur s\u00f6gn \u00ed pers\u00f3nuh\u00e6tti oft fyrir aftarlega og br\u00fdtur \u00feannig \u201eS2\u201c-regluna sem gildir \u00ed forn\u00edslenskum lausam\u00e1lstextum og kve\u00f0ur \u00e1 um skyldubundna st\u00f6\u00f0u sl\u00edkra sagna \u00ed \u00f6\u00f0ru s\u00e6ti. \u00cd \u00f3bundum setningum er venjulega haldi\u00f0 fast vi\u00f0 \u201eS2\u201c-regluna en \u00ed kv\u00e6\u00f0um undir fornyr\u00f0islagi kemur s\u00f6gnin \u00fe\u00f3 st\u00f6ku sinnum fyrir aftarlega. Kuhn sk\u00fdr\u00f0i \u00feessi fr\u00e1vik sem birtingarmynd su\u00f0urgermanskra \u00e1hrifa \u00ed norr\u00e6num kve\u00f0skap.<\/p>\n<p>Haukur \u00deorgeirsson tekst \u00e1 vi\u00f0 kenningar Kuhns \u00ed grein fr\u00e1 2012, sem er \u00e1hugavert innlegg til skilnings \u00e1 sambandi bragfr\u00e6\u00f0i og setningafr\u00e6\u00f0i \u00ed norr\u00e6nu \u00e1 elstu t\u00ed\u00f0 (sj\u00e1 einnig Kristj\u00e1n \u00c1rnason 2002). Haukur \u00e1lyktar a\u00f0 ofangreind setningafr\u00e6\u00f0ileg einkenni s\u00e9u forn arfur \u00far frumnorr\u00e6nu fremur en su\u00f0urgerm\u00f6nsk \u00e1hrif. \u00dear er einkum stu\u00f0st vi\u00f0 t\u00f6lfr\u00e6\u00f0ilega fylgni \u00e1 milli tveggja breytna: brota \u00e1 \u201eS2\u201c-reglunni annars vegar og notkunar fyllior\u00f0sins (<em>of\/um<\/em>) hins vegar. \u00de\u00f3tt fallast megi \u00e1 \u00e1kve\u00f0in atri\u00f0i \u00ed gagnr\u00fdni \u00e1 kenningar Kuhns er hinn t\u00f6lfr\u00e6\u00f0ilegi r\u00f6kstu\u00f0ningur Hauks fyrir norr\u00e6num uppruna brota \u00e1 \u201eS2\u201c-reglunni a\u00f0 m\u00ednum d\u00f3mi ekki fyllilega sannf\u00e6randi. \u00deannig er fyllior\u00f0i\u00f0 algengt \u00ed kv\u00e6\u00f0um sem vir\u00f0ast a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti ekki s\u00e9rstaklega fornleg; \u00e1 hinn b\u00f3ginn er l\u00edti\u00f0 um fyllior\u00f0 \u00ed sumum kv\u00e6\u00f0um sem oft eru talin fornleg af \u00f6\u00f0rum \u00e1st\u00e6\u00f0um. \u00cd fyrirlestrinum mun \u00e9g reifa helstu atri\u00f0in \u00ed kenningum \u00feeirra Hans Kuhns og Hauks \u00deorgeirssonar og s\u00fdna fram \u00e1 styrkleika og veikleika hvorrar um sig. Ni\u00f0ursta\u00f0an er s\u00fa a\u00f0 hvorug kenningin standist sem sl\u00edk heldur s\u00e9 \u00fe\u00f6rf \u00e1 n\u00fdrri n\u00e1lgun \u00e1 \u00fe\u00e6r sta\u00f0reyndir sem \u00fe\u00e6r byggja \u00e1.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gauti Kristmannsson (13:15\u201313:45) \u00de\u00fd\u00f0ingar \u00e1n frumtexta \u00cd \u00feessu erindi ver\u00f0ur fari\u00f0 yfir lj\u00f3\u00f0a\u00fe\u00fd\u00f0ingar \u00e1 \u00edslensku \u00e1 \u00fdmsum t\u00edmum, einkum \u00fe\u00f3 s\u00ed\u00f0ari \u00f6ldum og sko\u00f0a\u00f0 me\u00f0 hva\u00f0a h\u00e6tti formi\u00f0 leikur hlutverk \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingum lj\u00f3\u00f0a \u00e1 \u00edslensku. S\u00e9rstaklega ver\u00f0ur fari\u00f0 yfir innlei\u00f0ingu erlendra bragarh\u00e1tta, hvernig \u00feeir eru a\u00f0laga\u00f0ir a\u00f0 \u00edslensku, e\u00f0a ekki, og hvernig sambr\u00e6\u00f0ingur \u00edslenskrar hef\u00f0ar &hellip; <a href=\"https:\/\/bodn.is\/?page_id=70\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Bo\u00f0nar\u00feing 11. ma\u00ed 2019 \u2013 \u00e1grip erinda&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/70"}],"collection":[{"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/70\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71,"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/70\/revisions\/71"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bodn.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}